Leren en onderwijzen in de 21e eeuw

Nieuwe tijd nieuwe vaardigheden

Om jongeren goed voor te bereiden op de arbeidsmarkt is het belangrijk dat ze competenties ontwikkelen waaraan behoefte is de kennissamenleving. Die competenties worden de 21st century skills genoemd. 

Lees verder

21st century skills

Onder invloed van technologie is er een toenemende behoefte aan kenniswerkers en ‘mensen’werkers, en een afnemende behoefte aan routinematige functies, zoals productiewerk. Binnen al deze verschillende banen zullen een aantal kerntaken in principe vergelijkbaar zijn en om andere, nieuwe competenties vragen. Dit pakket van vaardigheden noemen we 21st century skills.

Grote rol van technologie

Technologie speelt een grote rol in ons dagelijks leven. Met ons persoonlijke device zijn we 24 uur per dag online en komt het laatste nieuws en op maat gesneden informatie ‘als vanzelf’ naar ons toe. Weten we iets niet, dan zoeken we het op. We koppelen online informatie aan de beelden en ervaringen in de echte wereld met augmented reality. Met behulp van sociale media krijgt samenwerken een nieuwe dimensie.

Toekomstige ontwikkelingen

Kortom: technologie heeft de manier waarop we samen werken en leven enorm veranderd. Deze ontwikkelingen zetten zich in de nabije toekomst nog sterker door. Denk je eens in wat er gebeurt als de 3D printer ingeburgerd raakt, als het internet der dingen of robotica doorbreken en we met behulp van technologie ons persoonlijk functioneren verbeteren (zie human enhancement). Innovaties blijven zo ons leven veranderen.

Van industriële samenleving naar netwerksamenleving

Deze veranderingen leiden tot verschuivingen in de manier waarop we onze samenleving en economie geordend hebben. Over het algemeen worden ze aangeduid met de verschuiving van industriële samenleving via de informatie- en kennissamenleving naar de netwerksamenleving.

Lees verder

Vaardigheden

Wat moeten jongeren nu leren om optimaal voorbereid te zijn op de samenleving in de 21ste eeuw? Verschillende organisaties wereldwijd hebben hiervoor verschillende modellen. Kennisnet heeft deze modellen vertaald naar de Nederlandse situatie. 

  • Communicatie
  • Samenwerken
  • ICT-geletterdheid
  • Creativiteit
  • Kritisch denken
  • Probleemoplosvaardigheden
  • Sociale en/ culturele vaardigheden (inclusief burgerschap)

Lees verder over de skills die belangrijk zullen zijn in de 21ste eeuw:

OnsOnderwijs2032

Nadat het Platform Onderwijs2032 op 1 oktober 2015 de hoofdlijnen van zijn advies over toekomstgericht onderwijs had gepresenteerd, gingen de Platformleden hierover in gesprek met leraren, leerlingen, schoolleiders, ouders, bestuurders, werkgevers en culturele en maatschappelijke organisaties. Ook ontving het Platform zo’n tweehonderd inhoudelijke reacties op het voorlopige advies. Op basis van deze input hebben de Platformleden de hoofdlijnen uitgewerkt tot een eindadvies. Dit advies is op zaterdagmiddag 23 januari a.s. gepresenteerd door Paul Schnabel, voorzitter van Platform Onderwijs 2032.  

 Lees de volledige rapportage van die dialoog.

Lees het eindadvies Platform Onderwijs 2032 januari 2016

Digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid wordt vaak in verband gebracht met 21e eeuwse vaardigheden. Ook zijn er andere verwante begrippen zoals mediawijsheid, informatievaardigheden, ICT-vaardigheden, computational thinking, advanced skills, informatiekunde en informatica. De vraag is hoe deze begrippen te duiden zijn en wat overeenkomsten en verschillen zijn. Het ministerie van OCW heeft SLO gevraagd de begrippen te verhelderen en met elkaar in verband te brengen. Vervolgens moet bekeken worden hoe digitale geletterdheid en 21e eeuwse vaardigheden aan de orde komen in de kerndoelen en leermiddelen (beoogde curriculum) en in de schoolpraktijk (uitgevoerde curriculum).

Lees het conceptueel kader 



Computational Thinking (CT)

Door Hylke H. Faber, Richard P. Doornbos en Menno D.M. Wiersma, verbonden aan de Pedagogische Academie van de Hanzehogeschool Groningen.

'Computational thinking richt zich op de vaardigheden om problemen op te lossen waar veel informatie, variabelen en rekenkracht voor nodig zijn. Het gaat om een verzameling denkprocessen, zoals logisch redeneren, patroonherkenning en systematisch denken '(Onderwijs Platform2032, 2016, p. 34).

Verschillende instanties dringen aan op het onderwijzen van computational thinking (CT) in het primair onderwijs, zoals het SLO, Kennisnet en Platform Onderwijs2032. Er wordt geschreven over CT in een publicatie van het SLO (2014): naar aanleiding van het rapport Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs van de KNAW (2012) noemt SLO de noodzaak voor aandacht voor digitale vaardigheden. Computational Thinking vormt een onderdeel van deze digitale vaardigheden.


Gert Biesta

Gert Biesta is hoogleraar aan de Université Luxembourg en voorheen aan de University of Stirling. Hij heeft in de afgelopen jaren veel aandacht gekregen voor zijn scherpe analyses van onderwijsontwikkelingen.

Hier volgt u zijn webcollege 

Talen, buitenlandervaring, internationale inhoud en empathie zijn de bouwstenen van onderwijs dat voorbereidt op de toekomst. Jan Anthonie Bruijn kijkt vooruit naar het leraarschap in tijden van blended learning. 'Zelf combineer ik ook patiëntenzorg, onderwijs en wetenschap. Zo kan ik kennis toetsen in de praktijk.'

Lees het interview op Platform Bèta Techniek

De huidige samenleving vraagt een mix van kennis en vaardigheden van haar burgers. Creativiteit, kritisch denken, samenwerken, empathisch vermogen en mediawijsheid zijn onmisbaar. Wat houdt dit in voor het kunstonderwijs? Hoe moet het curriculum eruit zien? En hoe geeft een kunstdocent in de praktijk vorm aan eigentijds kunstonderwijs? 


Nader in te vullen