Laat de SLO de kerndoelen voor de pabo formuleren

 

 

OPINIE

In de recent verschenen brief van de Minister aan de Tweede Kamer van juli 2026 over de lerarenstrategie (juli 2026) wordt o.a. gesproken over de versterking van de pabo’s door één stevig landelijk fundament voor startende leraar.

 

De nadruk moet liggen op pedagogische vaardigheden en de basisvaardigheden, met focus op taal (lezen, schrijven) omdat taal weer aan de basis ligt van rekenen, digitaal en burgerschap. Volgens mij werd in eerdere beleidsdocumenten rekenen meer prominent op de bühne geplaatst. Het ziet er naar uit dat taal nu op 1 staat. Ik denk overigens een terechte verschuiving.

 

Nu zijn de lerarenopleidingen aan zet. In de nieuwe kennisbases moet meer aandacht besteed worden aan deze basisvaardigheden. Daar wordt op dit moment hard aan gewerkt. Fase twee herijking kennisbases pabo is inmiddels in werking getreden. Daarin staat de samenhang tussen de verschillende kennisbases centraal. De beoogde invoering van de pabo kennisbases is gepland in het studiejaar 2027-2028  

 

Het wordt m.i. nog een hele uitdaging voor de pabo’s om e.e.a. te realiseren. Zoals gebruikelijk is er rondom deze herijking van de kennisbases pabo weer een heel overlegcircus ingericht waarin alle partijen natuurlijk hun zegje moeten doen. Er is een kernteam, een advieskring, een procesregisseur en een opleidingenberaad waarin het ministerie van OCW, de werkgever, de beroepsgroep en de Vereniging Hogescholen zitten die afspraken moeten maken over wat elke leraar moet kennen en kunnen aan het einde van de opleiding (startbekwaam) en wat later na de opleiding ontwikkeld moet worden (vakbekwaam)

 

De organisatie van de beroepsgroep is extra interessant. Alom is er overeenstemming dat er een onafhankelijk beroepsgroep moet komen. In de betreffende brief van OCW wordt wel opgemerkt dat er nog verschillende beelden zijn over de organisatie en de taakopdracht van deze onafhankelijke beroepsgroep. Daarover wordt de komende tijd het gesprek gevoerd. Kortom de inrichting van het opleidingenberaad wordt nog een hele tour. En de recente historie leert dat eerder initiatieven (onderwijscoörperatie en lerarenregister) om de beroepsgroep (leraren) te organiseren zijn mislukt. Waarom zou het nu wel gaan lukken?

 

Ik word toch een beetje schichtig als ik dit allemaal lees. Gelet op de complexiteit van de organisatie, de vele partijen en de tegenstelde belangen hou ik mijn hart vast of het wel allemaal lukt met de nieuwe kennisbases die voor o.a. de pabo’s het fundament moet zijn op basis waarvan de opleidingsprogramma’s worden ingericht. De eerste kennisbases heeft vooral een diversiteit in opleidingsprogramma’s opgeleverd.

 

De oplossing voor dit soort ingewikkelde processen is een veel toegepast middel: we formuleren de uitkomsten dusdanig vaag dat iedereen zich erin kan vinden. En vervolgens kan elke opleiding er zelf een draai aangeven. Ik haal nog even het recente inspectieonderzoek over de curricula van de lerarenopleidingen basisonderwijs aan (september 2025) Uit de analyse van 47 pabo-opleidingen bleek dat er grote onderlinge verschillen bestaan en dat de leerdoelen van de meeste opleidingen op papier niet alle wettelijke bekwaamheidseisen volledig dekken.

 

Natuurlijk niet, dit blijft dweilen met de kraan open. Formuleer helder en éénduidig wat de concrete kerndoelen van de pabo zijn. Dus geen kennisbases en bekwaamheidseisen. Gewoon kerndoelen zoals die ook voor de scholen voor primair onderwijs gelden. Dat is toch ook logisch: kerndoelen voor het basisonderwijs en dus ook kerndoelen voor de pabo’s. De SLO heeft meer dan voldoende expertise en ervaring om deze kerndoelen voor de pabo’s te formuleren. 

O ja, ik hoor al de kritiek, dan kan allemaal niet vanwege de autonomie van het Hoger Onderwijs en het past niet in ons huidige onderwijsstelsel. Als ik kijk wat dit de afgelopen decennia voor de lerarenopleidingen heeft opgeleverd: een hoop onduidelijkheid en een continue stroom van kritiek op de kwaliteit van de opleidingen. 

De politiek is aanzet. In het najaar zal er weer een Kamerdebat plaatsvinden over de lerarenstrategie. Geachte volksvertegenwoordigers gewoon aan de minister vragen/opdracht geven om het anders te doen en een nieuw speelveld in te richten. Het huidige veld is te drassig, het spel heeft veel te veel dezelfde patronen en levert vooral veel onduidelijkheid op. We hebben het over het opleiden van leraren die van immense betekenis zijn voor de toekomst van ons land. Kortom meer dan voldoende maatschappelijke urgentie om de paden die we de afgelopen decennia hebben bewandeld rondom de kwaliteit van lerarenopleidingen te verlaten en een route te kiezen waarbij de overheid weer zeggenschap krijgt over lerarenopleidingen.

 

Henk Verheijde

Ondernemer, onderwijsadviseur (oud schoolmeester), eigenaar van www.paboweb.nl