Pabo's en passend onderwijs

Werkgroep speciale onderwijszorg | passend onderwijs

In november 2020 is de beleidsnota passend onderwijs verschenen. Minister Slob Informeert vervolgens de Tweede Kamer over 25 voorstellen om een nieuwe weg in te slaan met passend onderwijs. De voorstellen zijn gebaseerd op onderzoeken en gesprekken. In de beleidsnota wordt ook stilgestaan bij het beter voorbereiden van leraren op het terrein van passend onderwijs.

'Het ministerie van OCW vraagt de opleidingen, samen met scholen en leraren, tot gezamenlijke landelijke keuzes te komen welke kennis, vaardigheden en houdingen tot de basis van de initiële opleiding behoren, en wat in de ontwikkeling en begeleiding van starters, in de verdere professionalisering en in specialisaties voor passend onderwijs aan bod kan komen. De landelijke norm voor basisondersteuning wordt een inhoudelijke leidraad voor de doorgaande professionalisering van leraren. Bovendien kunnen de lerarenopleidingen deze leidraad hanteren als handvat voor de gezamenlijke kennisbases en inrichting van de afzonderlijke curricula. Het is van groot belang dat scholen en lerarenopleidingen zich samen verantwoordelijk voelen voor voldoende goed toegerust onderwijspersoneel. Dat kan alleen bij intensieve samenwerking in de regio, aansluitend bij de opdracht van schoolbesturen voor een dekkend aanbod van voorzieningen'.

De invoering van passend onderwijs in 2014 heeft de organisatie van de ondersteuning van leerlingen en studenten verbeterd. Bij leraren en ouders heeft de stelselwijziging verwachtingen gewekt maar minder opgeleverd dan gedacht. Het effect op leerlingen en studenten is niet goed vast te stellen. Dit blijkt uit het eindrapport van het vijfjarige evaluatieonderzoek passend onderwijs. 

Naar aanleiding van de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot passend onderwijs en het rapport van het Nederlands Centrum Onderwijs en Jeugdzorg is binnen lobo besloten een werkgroep in te richten. De taak van de werkgroep is:

Het ontsluiten en uitwisselen van kennis en good practices op het terrein van speciale onderwijszorg/passend onderwijs in de curricula van pabo’s. Hierbij ook aandacht voor opleiden in het kader van Samen Opleiden en Professionaliseren. Doel is het komen tot aanbevelingen over de wijze waarop dit aandachtsveld binnen de pabo kan worden vormgegeven. Ook aandacht voor wat tot de startkwalificaties van een leraar zou kunnen/ moeten behoren van een leraar en wat in voorgezette professionalisering verdiept kan worden (inductie, post hbo, masters).

Op 6 april 2021 van 14.00 – 16.00 wordt een eerste digitale inhoudelijke kennisbijeenkomst ‘Speciaal onderwijszorg/passend onderwijs’ georganiseerd voor de doelgroep inhoudsdeskundigen die eveneens zicht hebben op de curricula van de pabo. Tijdens deze bijeenkomst wordt een tweetal voorbeelden van good practices gepresenteerd. Daarnaast wordt een verkennend gesprek gevoerd over in ieder geval de volgende onderwerpen: de relatie met Samen Opleiden en Professionaliseren, startkwalificaties versus kwalificaties die in de inductiefase en/of bij bijv in post- hbo trajecten, verworven kunnen worden, knelpunten die zich voordoen, mogelijke oplossingsrichtingen. Op basis hiervan worden wensen voor het vervolg geformuleerd.



In opdracht van het landelijk overleg lerarenopleidingen basisonderwijs heeft het Nederlands Centrum Onderwijs en Jeugdzorg (NCOJ) een onderzoek ( september 2020) gedaan naar de mate en de wijze waarop de pabo’s aandacht besteden aan het onderwijs aan leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften/speciale onderwijszorg en hoe samengewerkt wordt met het onderwijsveld. Het NCOJ constateert dat de pabo’s het belang van het onderzochte thema nadrukkelijk onderkennen en actief willen inzetten op verdere curriculumontwikkeling.

Het NCOJ komt tot een aantal aanbevelingen voor de pabo’s:

·  Binnen de pabo dient meer aandacht besteed te worden aan ondersteuningsbehoeften in het speciaal onderwijs. Binnen een deel van de pabo’s gebeurt dit al. Het is van belang dat dit bij alle pabo’s een prominentere plek krijgt. De huidige aandacht binnen de opleiding gaat vooral uit naar leerlingen van cluster 3 en 4. Leerlingen uit cluster 1 en 2 ( slechthorende en slechtziende kinderen) komen minder aanbod. Het verdient aanbeveling om in de opleidingsprogramma’s van de pabo een nieuwe balans hierin aan te brengen. Hierbij dient binnen de opleiding een basis gelegd te worden waarbij voortgezette professionalisering door middel van phbo en Master trajecten voor de noodzakelijke verdieping zorgt. Pabo’s bieden dergelijke trajecten aan. Hierbij wordt o.a verwezen naar phbo trajecten en de Master Educational Needs die door pabo’s worden aangeboden .

·  De verdere uitbouw van reeds bestaande samenwerkingen tussen pabo’s en scholen voor speciaal onderwijs door middel van werkbezoeken, gastcolleges, samenwerking op het terrein van professionalisering/nascholing en deelname aan veldadviesraden en opleidingsscholen in het kader van samen opleiden en professionalisering


Samen met het hetSteunpunt Passend Onderwijs organiseert het Platform Samen Opleiden & Professionaliseren op 31 maart een webinar over dilemma’s op het gebied van passend onderwijs waar studenten, startbekwame leraren en lerarenopleidingen in de praktijk tegenaan lopen.

Lees verder

Een dekkend aanbod aan scholen waarin regulier en speciaal onderwijs samenkomen in een geïntegreerde voorziening waarin leerlingen met en zonder extra ondersteuningsbehoefte zo veel als mogelijk samen naar school gaan, in dezelfde klas zitten en op het zelfde schoolplein spelen. Dat is de ontwikkeling richting inclusiever onderwijs. De beleidsregel experimenten samenwerking regulier en speciaal onderwijs, die 29 juni 2020 gepubliceerd is, maakt het mogelijk om intensieve samenwerking tussen speciale en reguliere scholen aan te gaan. 

Lees verder